Overheden over de hele wereld leveren forse inspanningen om het tij van de kelderende economie te keren. Het is dus niet verwonderlijk dat België niet alleen staat met haar zware overheidstekorten en snel oplopende schulden. Toch is de situatie bijna nergens zo zorgwekkend als in België.

Oplopende schulden over de hele wereld

Volgens een rapport van het IMF van 9 juni neemt het gemiddelde tekort in de G20 landen toe met 8 procentpunten en neemt de overheidsschuld gemiddeld toe met 20 procentpunten in de periode 2008-2009. Voor ‘ontwikkelde’ landen neemt de overheidsschuld toe door:

• Ingrepen in de financiële sector (die zwaar doorwegen in ons land)
• Verminderde inkomsten door de crisis (zoals werkloosheidsuitkeringen)
• Extra budgettaire stimuli om de economie te ondersteunen

Bovendien zal deze overheidsschuld slechts langzaam afnemen aangezien de verwachte groei in de komende jaar ondermaats blijft. Op het eerste gezicht vormt België dus geen uitzondering op de algemene trend. Integendeel, België neemt eerder beperkte crisismaatregelen, vooral vergeleken met de Angelsaksische wereld.

België scoort slechter dan gemiddeld

Desondanks staan we er veel slechter voor dan de meeste landen, zoals onderstaande tabel aantoont. In de eerste kolommen staan de prognoses vóór de crisis uitbrak. Voor praktisch alle landen contrasteert dit sterk met de vernieuwde prognoses nu de recessie zich volop manifesteert. Het ‘stabiel’ primair saldo is het overheidsoverschot, voor rentebetalingen, dat conform is met een stabiele overheidsschuld. België heeft met andere woorden een primair overschot nodig van 4.2% in 2014 om de nieuwe rentesneeuwbal stop te zetten. Aangezien bij ongewijzigd beleid een primair tekort van 1.7% wordt opgetekend, moet de overheid dus bijna 6 procent van het BBP besparen. Dit is een bedrag van bijna 20 miljard euro.

Buiten Japan, dat al meer dan een decennium crisismaatregelen treft en tengevolge een schuldgraad heeft boven de 200% van het BBP en het zeer zwaar getroffen Ierland, heeft België de slechtste papieren van alle ontwikkelde landen. Ook in de zogenaamde groeilanden die het IMF in beschouwing neemt, van Argentinië tot Ukraïne, is de budgettaire situatie nergens zo precair als in ons land.

Te lakse beleid in het verleden

De interventies in de banksector zijn hier zeker niet vreemd aan, net als onze historisch hoge overheidsschuld. Dit was allemaal onvermijdelijk. Hetgeen België echter momenteel het meest parten speelt, is de conclusie van het Planbureau dat onze overheidsfinanciën ook zonder de crisis aan het ontsporen waren.

De laatste tien jaar boekte België geen enkel structureel overschot op de begroting. Zonder eenmalige ingrepen en een erg gunstige conjunctuur zou er jaar na jaar een tekort opgetekend worden (zie grafiek). Vooral de sociale uitgaven stegen sterk en zorgden ervoor dat we weinig voorzien zijn op een crisis van de huidige omvang. Zoals het IMF aangeeft, zou het primair saldo in 2014, indien de crisis uitgebleven was, op 3.5% van het BBP eindigen. Ook dit cijfer is ontoereikend om de schuldgraad stabiel te houden. De crisis heeft de neergang van onze overheidsfinanciën enkel maar in een stroomversnelling gebracht.

Snel orde op zaken?

Kortom, de laatste jaren zijn verstrekkende ingrepen in de overheidsfinanciën manifest uitgebleven. Dit zal de komende ingrepen des te pijnlijker maken. Aangezien het IMF de budgettaire impact van de vergrijzing tienmaal zo zwaar inschat als de impact van de financiële crisis, zal de situatie er ook na 2014 weinig rooskleurig uitzien. Ierland, dat haar overheidsfinanciën spectaculair zag verslechteren en in een nog prangender situatie zit dan ons land, betaalt momenteel 1.5 procentpunt meer voor elke euro overheidsschuld dan België. Indien onze staat niet snel orde op zaken stelt, zal dat verschil snel wegsmelten…

Tabellen en grafieken

Tabel 1: prognose OESO

Grafiek 1: structureel begrotingstekort

Reacties

Naam *
Code   

Voeg reactie toe