|
Recessie zijn per definitie nadelig voor het inkomen van de inwoners van het getroffen land. Een verlies van economische groei vertaalt zich tot een verlies van het gemiddelde inkomen. Zo heeft de jongste recessie geleid tot een gemiddeld inkomensverlies van drie procent. Gemiddelde inkomensevoluties kunnen evenwel grote verschillen verbergen. De vraag stelt zich dan ook af de lagere inkomensklassen zwaarder getroffen worden en of de ongelijkheid typisch toeneemt dan wel afneemt na crisissen.
Zwaarste klappen bij zwaksten Typisch komen economische neergangen inderdaad het zwaarste aan bij de relatief armen in een samenleving. Onderstaande figuur geeft de evolutie weer van verschillende inkomensgroepen in de Verenigde Staten over de tijd heen. De bovenste twee lijnen geven het inkomen weer van de 5% en 10% rijksten respectievelijk. De onderste, donkerblauwe lijn geeft het inkomen weer van de 5% armsten en de groene lijn daarboven van het deciel met het laagste inkomen. De lichtblauwe balken geven periodes weer van recessies. Opvallend is dat de onderste lijnen een scherpe duik naar beneden nemen bij elke economische achteruitgang. Deze achteruitgang is telkens veel minder uitgesproken dan bij de rijkeren in de Amerikaanse samenleving. Statistische analyse bevestigt overigens dit beeld. De relatief armen betalen aldus de zwaarste prijs als het economisch slecht gaat. 
Bron: Heathcote J. , F. Perri and G. Violante, (2010), “Unequal We Stand: An Empirical Analysis of Economic Inequality in the US, 1967-2006”, Review of Economic Dynamics Belang van het sociaal vangnet Bovenstaande cijfers hebben betrekking op de Verenigde Staten en geven enkel het arbeidsinkomen weer, terwijl de laagste inkomensdecielen erg vaak leeft van een vervangingsinkomen van de overheid. Indien dit in rekening gebracht wordt, is het effect veel genuanceerder. Onderstaande grafiek geeft de ongelijkheid weer in Zweden, een land dat qua sociaal vangnet veel dichter aanloont bij het onze dan bij de Verenigde Staten. Zweden is tevens een interessant geval aangezien dit land in het begin van de jaren ’90 getroffen werd door een financiële crisis die veel overeenkomst vertoont met de recente kredietcrisis. Het effect van deze crisis op de inkomenongelijkheid was frappant, zoals onderstaande figuur duidelijk aantoont. De blauwe lijn geeft de ongelijkheid weer van het arbeidsinkomen, een variabele die tot de jaren ’90 stabiel bleef om nadien pijlsnel de hoogte in te schieten.
 Net zoals in de VS neemt de ongelijkheid qua bruto-inkomen in Zweden aldus toe in tijden van crisis, zo lijkt het op het eerste gezicht. De rode lijn geeft de inkomensongelijkheid weer na taxatie en herverdelende maatregelen en uitkeringen van de overheid. Opvallend genoeg valt het effect van de crisis op ongelijkheid vrijwel volledig weg indien dit inkomen in kaart wordt gebracht; de inkomensongelijkheid na overheidsherverdeling nam niet toe ten gevolge van de recessie. Het sociale vangnet doet met andere woorden zijn werk meer dan behoorlijk. In andere landen, zoals Canada of Spanje, zijn de bevindingen grotendeels gelijkaardig. Deze keer anders? Door de inkomensherverdelende rol van de overheid bestaat er aldus geen sterk verband tussen recessies en ongelijkheid in landen met een uitgebouwd sociaal vangnet. De gevolgen van de huidige recessie in de nasleep van de financiële crisis zijn nog niet helemaal duidelijk. Vooral op de arbeidsmarkt blijven de negatieve gevolgen van de crisis nog steeds doorspelen. Toch wijzen de eerste tekenen er op dat deze crisis grotendeels anders is, dit keer vooral de relatief rijkeren van deze wereld treft en tot meer inkomensgelijkheid leiden. Deze crisis heeft, meer dan typisch het geval is, de waarde van vermogensbestanddelen als aandelen of vastgoed aangetast. Relatief welgestelden beschikken over het gros van deze vermogensbestanddelen waardoor hun financiële positie er dikwijls sterk op achteruit is gegaan. Zo is het aantal dollarmiljardairs wereldwijd met ongeveer 30 procent afgenomen. De eerste aanwijzingen voor de Verenigde Staten geven dan ook aan dat de ongelijkheid in consumptie aldaar is afgenomen. Indien deze cijfers bevestigd worden voor andere landen, zal deze crisis atypisch blijken, niet alleen qua omvang, maar ook van de zwaarst getroffenen.
|
Reacties